Ko e folofolá      Tokoni  | Kumi  | Ngaahi Me'a ke Fili Aí  | ʻOsi Fakaʻilongaʻi  | Tokoni (Help)  | Faka-Tonga 
Paaki   < Ki Mu'a  Hoko Atu >
HOKOHOKO FAKAMATAʻITOHI ʻO E NGAAHI KAVEINGÁ
Malí
Vakai foki ki he Fāmilí; Vete Malí
Ko ha fuakava pe ha aleapau fakalao ia ʻi he vahaʻa ʻo ha tangata mo ha fefine, ʻa ia ʻokú na hoko ai ko e husepāniti mo e uaifi. Naʻe tuʻutuʻuni ʻe he ʻOtuá ʻa e nofo malí (T&F 49:15).
ʻOku ʻikai lelei ke toko taha pē ʻa e tangatá, Sēnesi 2:18 (Mōsese 3:18). ʻE pīkitai ʻa e tangatá ki hono ʻunohó, pea te na kakano taha pē, Sēnesi 2:24 (Mātiu 19:5; ʻĒpa. 5:18). Ko ia kuo fakataha ʻe he ʻOtuá, ke ʻoua naʻa fakamāvae ʻe ha tangata, Mātiu 19:6 (Maʻake 10:9). ʻE hē ʻa e niʻihi mei he tuí ʻi he ngaahi ʻaho fakamuí ʻo fekau ke ʻoua naʻa mali, 1 Tīm. 4:1–3. ʻOku lelei ʻa e malí, Hepelū 13:4. Naʻe fekau ʻe he ʻEikí ʻa e ngaahi foha ʻo Līhaí ke nau mali mo e ngaahi ʻofefine ʻo ʻIsimelí. 1 Nīfai 7:1, 5 (1 Nīfai 16:7–8). Naʻe fakatupu ʻe he ʻOtuá ʻa ʻĀtama mo ʻIvi ke na hoko ko e tangata mo e uaifi, Mōsese 3:7, 18, 21–25.
Fuakava foʻou mo taʻengata ʻo e malí: Ko e mali ko ia ʻoku fakahoko ʻo fakatatau ki he fono ʻo e ongoongoleleí pea mo e lakanga fakataulaʻeiki toputapú ko e mali ia ki he nofo ʻi he moʻui fakamatelié pea ki he taʻengatá foki. ʻOku fakamaʻu ai ʻi he temipalé ʻa e kakai tangata mo e kakai fefine ʻoku feʻunga mo tāú ʻi he nofo mali te nau hokohoko atu ai ko e husepāniti mo e uaifi ʻi he taʻengatá.
Naʻe akoʻi ʻe Sīsū ʻa e fono ʻo e malí, Luke 20:27–36. Ka ʻoku ʻikai ai ʻa e tangatá ka ko e fefine, ʻi he ʻEiki, 1 Kol. 11:11. ʻOku kaungā hoko fakataha ʻa e husepānití mo e uaifí ki he ʻofa fakamoʻuí, 1 Pita 3:7. ʻIlonga ʻa e meʻa te ke fakamaʻu ʻi māmaní, ʻe fakamaʻu ia ʻi he langí, Hilam. 10:7 (Mātiu 16:19). Ko e meʻa ʻe maʻu ai ʻa e tuʻunga māʻolunga taha ʻi he puleʻanga fakasilesitialé kuo pau ke kau ha tangata ʻi he fuakava foʻou mo taʻengata ʻo e malí, T&F 131:1–4. Kapau ʻe ʻikai mali ha tangata mo hano uaifi ʻiate au ʻe ʻikai mālohi ʻa ʻena fuakavá mo e malí ʻo ka na ka mate, T&F 132:15. Kapau ʻe mali ha tangata mo ha uaifi ʻi heʻeku leá pea ʻi he fuakava foʻou mo taʻengatá, pea ʻoku fakamaʻu ia kiate kinaua ʻe he Laumālie Māʻoniʻoni ʻo e Talaʻofá ʻe mālohi kakato ia ʻo ka na ka mamaʻo mei he māmaní, T&F 132:19.
Ko e femaliʻaki mo e ngaahi siasi kehé: Ko e mali ia ʻa ha tangata mo ha fefine ʻoku kehekehe ʻa ʻena ngaahi tui fakalotú.
ʻOua naʻá ke fili ha ʻunoho ki hoku fohá ʻi he ngaahi ʻofefine ʻo e kakai Kēnaní, Sēnesi 24:3. Kapau ʻe fili ʻe Sēkope ha ʻunoho ʻi he ngaahi ʻofefine ʻo Heti, ko e hā hono ʻaonga ʻo ʻeku moʻuí kiate au? Sēnesi 27:46 (Sēnesi 28:1–2). ʻE ʻikai femaliʻaki ʻa ʻIsileli mo e kakai ʻo Kēnaní, Teut. 7:3–4. Naʻe femaliʻaki ʻa e kakai ʻIsilelí mo e kakai Kēnaní, pea nau lotu ki he ngaahi ʻotua loi, pea naʻe fakamalaʻiaʻi ʻa kinautolu, Fakam. 3:1–8. Naʻe hanga ʻe he ngaahi ʻunoho ʻo Solomoné ʻo fakatafoki hono lotó ʻo lotu ki he ngaahi ʻotua loi, 1 Ng. Tuʻi 11:1–6. ʻOua naʻa tau foaki hotau ngaahi ʻofefiné ki he kakai ʻo e fonuá pea ʻoua naʻa tau ʻomi honau ngaahi ʻofefiné moʻo hotau ngaahi fohá, Nehem. 10:30. ʻOua naʻa mou kau fakataha mo e kakai taʻetuí, 2 Kol. 6:14. Naʻe ʻai ʻe he ʻEikí ha fakaʻilonga ki he kau Leimaná koeʻuhí ke ʻoua naʻa fefiofi ʻa e kau Nīfaí mo kinautolu ʻo tui ki ha ngaahi talatukufakaholo hala, ʻAlamā 3:6–10. Kapau ʻe ʻikai mali ha tangata mo hano uaifi ʻiate au, ʻe ʻikai mālohi ʻa ʻena fuakavá mo e malí ʻo ka na ka mate, T&F 132:15. Naʻe maʻu ʻe he ngaahi foha ʻo e tangatá honau ngaahi uaifi ʻo fakatatau ki honau lotó, Mōsese 8:13–15.
Ko e mali tokolahí: Ko e mali ia ʻa ha husepāniti mo ha uaifi ʻe ua pe tokolahi ange ʻoku nau kei moʻui. ʻOku fakalao ke maʻu ʻe ha tangata ha uaifi pē ʻe toko taha, tuku kehe ʻo kapau ʻe fekauʻi mai ia ʻe he ʻEikí ʻi ha fakahā (Sēkope 2:27–30). Naʻe fai ʻa e mali tokolahí ʻi he taimi ʻo e Fuakava Motuʻá pea ʻi he ngaahi ʻaho ʻo e kamataʻanga ʻo e Siasí naʻe toe fakafoki maí tuʻunga ʻi he fakahā, pea fakatatau ki he fakahinohino ʻa e palōfita ʻa ia naʻá ne maʻu ʻa e ngaahi kī ʻo e lakanga fakataulaʻeikí (T&F 132:34–40, 45). ʻOku ʻikai toe fai ia ʻi he Siasí he ʻahó ni (T&F FFkm—1), pea ʻoku feʻunga mo e mēmipa ʻa ha taha ʻi he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní ke ne maʻu ha uaifi pē ʻe toko taha.
Naʻe foaki ʻe Sela ʻa Hekaʻā kia ʻĒpalahame ke hoko ko hono ʻunoho, Sēnesi 16:1–11. Naʻe maʻu ʻe Sēkope ʻa Lia mo Lēsielí mo ʻena ongo kaunangá ke hoko ko hono ngaahi ʻunoho, Sēnesi 29:21–28 (Sēnesi 30:4, 9, 26). Kapau ʻe toʻo ʻe ha tangata hano ʻunoho ʻe taha, ʻe ʻikai te ne fakasiʻisiʻi ʻa e ngaahi meʻa ʻoku maʻu ʻe hono ʻuluaki ʻunohó, ʻEke. 21:10. Naʻe ʻalu hake ʻa Tēvita mo hono ongo ʻunohó ki Hepeloni, 2 Sam. 2:1–2. Naʻe fai ʻe ʻĒpalahame, ʻAisake, mo Sēkope ʻa ia naʻe fekauʻi kiate kinautolú ʻi heʻenau maʻu ʻa e ngaahi ʻunoho tokolahí, T&F 132:37. Naʻe ʻikai fai angahala ʻa Tēvita mo Solomone ʻi ha meʻa ka ʻi he ngaahi meʻa pē ʻa ia naʻe ʻikai te nau maʻu mei he ʻEikí, T&F 132:38–39.