Ko e folofolá      Tokoni  | Kumi  | Ngaahi Me'a ke Fili Aí  | ʻOsi Fakaʻilongaʻi  | Tokoni (Help)  | Faka-Tonga 
Paaki   < Ki Mu'a  Hoko Atu >
HOKOHOKO FAKAMATAʻITOHI ʻO E NGAAHI KAVEINGÁ
Fakaleleí, Fakaleleiʻí
Ke fakaleleiʻi ʻa e tangatá ki he ʻOtuá.
Ko hono ʻuhinga ʻo e fakaleleí ʻi hono ngāue ʻaki ʻi he folofolá, ke fua ʻa e tautea koeʻuhi ko ha faʻahinga angahala naʻe fai, ʻo toʻo atu ai ʻa e ngaahi nunuʻa ʻo e angahalá mei he tokotaha angahala ʻoku fakatomalá ʻo fakaʻatā ai ia ke ne fakalelei ki he ʻOtuá. Ko Sīsū Kalaisi pē toko taha naʻá ne lava ʻo fai ʻa e fakalelei haohaoa koeʻuhi ko e faʻahinga ʻo e tangatá kotoa pē. Naʻá ne lava ʻo fai ia tuʻunga ʻi hono fili mo hono tomuʻa fakanofo ia ʻi he Fakataha Lahi ʻi he Langí ki muʻa hono fakatupu ʻo e māmaní (ʻEta 3:14; Mōsese 4:1–2; ʻĒpa. 3:27), mo hono fakalangi ʻo ʻene hoko ko e ʻAló, mo ʻene moʻui taʻehalaia ʻi ha angahalá. Naʻe kau ʻi heʻene fakaleleí ʻa ʻene faingataʻaʻia koeʻuhi ko e ngaahi angahala ʻa e faʻahinga ʻo e tangatá ʻi he Ngoue ko Ketisemaní, pea mo hono lilingi ʻo hono taʻataʻá, mo ʻene pekiá pea mo ʻene toe tuʻu hake mei he fonualotó (ʻĪsaia 53:3–12; Mōsaia 3:5–11; ʻAlamā 7:10–13). ʻE toe tuʻu hake ʻa e kakai kotoa pē mei he maté mo ha sino taʻe-faʻa-mate koeʻuhi ko e Fakaleleí (1 Kol. 15:22). ʻOku toe hanga foki ʻe he Fakaleleí ʻo fokotuʻu mai ʻa e founga ke lava ai ʻo fakamolemoleʻi ʻetau ngaahi angahalá pea tau moʻui ʻo taʻengata fakataha mo e ʻOtuá. Ka ko e tokotaha ko ia kuó ne aʻu ki he taʻu motuʻa ʻoku ala ʻekeʻi ai meiate ia ʻa ʻene ngaahi ngāué peá ne maʻu ʻa e fonó te ne lava ʻo maʻu ʻa e ngaahi tāpuaki ko ʻení ʻo kapau ʻokú ne maʻu ha tui kia Sīsū Kalaisi, pea fakatomala mei heʻene ngaahi angahalá, mo maʻu ʻa e ngaahi ouau ʻo e fakamoʻuí, pea talangofua ki he ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá. Ko kinautolu ko ia ʻoku ʻikai te nau aʻu ki he taʻu motuʻa ʻe ala ʻekeʻi ai meiate kinautolu ʻa e ngaahi meʻa ʻoku nau faí mo kinautolu ʻoku ʻikai te nau maʻu ʻa e fonó ʻoku huhuʻi ʻa kinautolu tuʻunga ʻi he Fakaleleí (Mōsaia 15:24–25; Molonai 8:22). ʻOku akoʻi mahino mai ʻe he folofolá kapau naʻe ʻikai hanga ʻe Kalaisi ʻo fai ʻa e fakalelei ki heʻetau ngaahi angahalá, ʻe ʻikai lava ʻe ha fono, ouau, pe feilaulau ʻo fakafiemālieʻi ʻa e ngaahi ʻeke ʻa e fakamaau totonú, pea ʻe ʻikai lava ʻa e tangatá ke toe foki atu ki he ʻao ʻo e ʻOtuá (2 Nīfai 2:9).
Ko hoku totó ʻeni, ʻa ia ʻoku lilingi ke fakamolemole ai ʻa e angahala ʻa e tokolahi, Mātiu 26:28. Ko ʻene tautaʻá ko e taʻataʻa naʻe tō ʻi he ngaahi tulutā lalahi, Luke 22:39–44.Te u foaki hoku sinó ke moʻui ai ʻa e māmaní, Sione 6:51. Ko au ko e toetuʻú, mo e moʻuí, Sione 11:25. Ko Kalaisi ʻa e tupuʻanga ʻo e fakamoʻui taʻengatá kiate kinautolu kotoa pē ʻoku talangofuá, Hepelū 5:9. ʻOku fakahaohaoaʻi ʻa kitautolu ʻi hono lilingi ʻo e taʻataʻa ʻo Kalaisí, Hepelū 9; 10:1–10. He naʻe mamahi foki ʻo tuʻo taha pē ʻa Kalaisi koeʻuhi ko e ngaahi angahalá, 1 Pita 3:18. Ko e taʻataʻa ʻo Sīsū Kalaisí ʻokú ne fakamaʻa ʻa kitautolu mei he angahala kotoa pē, 1 Sione 1:7. Naʻe hiki hake ia ki he kolosí ʻo tāmateʻi koeʻuhi ko e ngaahi angahalá, 1 Nīfai 11:32–33. ʻOku hoko mai ʻa e huhuʻí kiate kinautolu ʻoku maʻu ʻa e loto-mafesifesi mo e laumālie fakatomalá, 2 Nīfai 2:3–10, 25–27. Naʻá ne foaki ia ke hoko ko ha feilaulau koeʻuhi ko e angahala, 2 Nīfai 2:7. ʻOku hanga ʻe he Fakaleleí ʻo huhuʻi ʻa e tangatá mei he Hingá pea fakahaofi ʻa kinautolu mei he maté mo heli, 2 Nīfai 9:5–24. ʻOku ʻaonga ke ʻi ai ha fakalelei taʻe-fakangatangata, 2 Nīfai 9:7. Fakahōifua ki he ʻOtuá ʻi he fakalelei ʻa Kalaisí, Sēkope 4:11. ʻOku hanga ʻe hono taʻataʻá ʻo fai ʻa e fakalelei kiate kinautolu naʻa nau fai angahala ʻi he taʻeʻiló, Mōsaia 3:11–18. ʻOku maʻu ʻe he tangatá ʻa e fakamoʻuí tuʻunga ʻi he Fakaleleí, Mōsaia 4:6–8. Ka ne taʻeʻoua ʻa e Fakaleleí, ʻe ʻikai lava ʻo taʻofi ʻenau malaʻiá, Mōsaia 13:27–32. Te ne fai ʻa e fakalelei ki he ngaahi angahala ʻa e māmaní, ʻAlamā 34:8–16. ʻOku hanga ʻe he ʻOtuá tonu ʻo fai ʻa e fakalelei ki he ngaahi angahala ʻa e māmaní, ke fakahoko ʻa e palani ʻo e ʻaloʻofá, ʻAlamā 42:11–30. Ko au ko e ʻOtua ʻo e māmaní kotoa pē, pea kuo tāmateʻi au koeʻuhi ko e ngaahi angahala ʻa e māmaní, 3 Nīfai 11:14. Ko au ko e ʻOtuá kuó u kātakiʻi ʻa e ngaahi meʻá ni maʻá e kakai fulipē, T&F 19:16. Kuo huhuʻi ʻa e fānau īkí ʻi hoku ʻAlo pē Taha naʻe Fakatupú, T&F 29:46–47. Vakai ki he ngaahi mamahi mo e mate ʻaʻana ʻa ia naʻe ʻikai te ne fai ha angahalá, T&F 45:3–5. Ko hono tatau ʻeni ʻo e feilaulau ʻo e ʻAlo pe Taha naʻe Fakatupú, Mōsese 5:7. ʻE lava fakamoʻui ʻa e faʻahinga kotoa ʻo e tangatá tuʻunga ʻi he Fakalelei ʻa Kalaisí, TT 1:3.